Air-Commando: de oorzaak van de rivaliteit tussen de UDA en de Para-commando's. Bij het schrijven van dit artikel is het vooral mijn bedoeling om voor eens en voor altijd de zweer weg te snijden die voor zoveel rivaliteit heeft gezorgd tussen de eenheden van de vliegveld verdediging en de eenheden para-commando. Deze kwakkel kan het best weggeholpen worden door de juiste toedracht te publiceren op deze websites die de UDA zo objectief mogelijk benaderd.

Ik denk niet dat er één échte UDA opgezet is met het feit dat er vergelijkingen worden gemaakt tussen de UDA en de Para-commando's. We moeten beginnen bij het begin. Begin jaren '50 van de vorige eeuw zat de Luchtmacht verveelt met het feit dat zij over infanterie beschikte, die moest kunnen weerstaan aan aanvallen van Luchtlandingstroepen of Commandotroepen die de vliegvelden, vliegtuigen en installaties zware schade konden toe brengen.

Als men een kat een kat wil noemen, moeten we kunnen toegeven dat de Luchtmacht niet de nodige know-how in huis had om deze verdedigingstroepen op te leiden om te kunnen weerstaan aan aanvallen van eerder genoemde gespecialiseerde para en/of commandotroepen, sabotageteams en dergelijk meer. Laten we beginnen met een verschil te maken tussen de verdedigingseenheden en hun mogelijke tegenstanders:

• De UDA is in haar opdracht gekwalificeerd als defensieve infanterie. Dit wil dus zeggen dat hun hoofdopdracht bestaat uit verdedigen. Om te kunnen verdedigen moet men ook een aantal offensieve technieken beheersen, want in een gat gaan wegkruipen en schieten op wat op u afkomt is dus geen oplossing voor uw installaties te beveiligen.
• Para en Commandotroepen zijn in hun opdracht gekwalificeerd als offensieve infanterie. Dit wil dus zeggen dat hun hoofdopdracht bestaat uit het aanvallen van doelwitten, als tactisch middel om de strategie van hun legerleiding uit te voeren.

Het zal misschien overkomen als een summiere omschrijving, maar in dit stadium wil ik niet in technische details treden, omdat ik in "mensentaal" het verschil wil uitleggen. Het is al moeilijk genoeg om het onderscheid te maken tussen tactiek en strategie, en het is mij bekend dat bij sommige officieren het verschil tussen beiden ook al niet erg gekend was, dus probeer ik zo goed mogelijk in gewone taal te schrijven. Het is nochtans noodzakelijk om het verschil tussen strategie en tactiek uit te leggen wil men de rest van het artikel kunnen volgen.

De strategie kunnen we omschrijven als zijnde het einddoel dat men wil bereiken. Bijvoorbeeld: de oorlog winnen. Om dat einddoel, de strategie, te bereiken moet men tactische middelen inzetten. Bijvoorbeeld het gooien van een atoombom op Hiroshima en Nagasaki. Kort nadien was de oorlog in het Oosten beëindigd. Dus de strategie is het einddoel, en de tactiek zijn de middelen die men inzet om het einddoel te bereiken.

De strategie van de Luchtmacht was en is nog altijd: het operationeel houden van haar vliegvelden, vliegtuigen en installaties. De tactiek die men hiervoor gebruikt zijn verdedigingstroepen, (de UDA). Deze troepen moeten aan een aantal criteria voldoen om tactisch te kunnen werken. Als haar opdracht defensief is, moet zij offensief kunnen optreden, vandaar dat men in de UDA de mobiele secties had, die werkten met de M8 Greyhound of de Recce-jeep. De Luchtmacht strategie vereist dus dat haar tactische middelen, bekwaam zijn om haar strategie optimaal te laten werken. En nu komen we bij onze Air-Commando's.

Als de UDA een tactisch middel is moet zij voldoende opgeleid zijn om aan haar aanvallers te weerstaan. Deze aanvallers zullen altijd mits offensieve middelen de defensieve maatregelen trachten uit te schakelen. In de jaren 50 had men de "koude oorlog", of de gespannen verhoudingen tussen Oost en West. Het was dus niet denkbeeldig dat vliegvelden werden aangevallen door Para's of Commando's vanuit het Oostblok. De Luchtmacht was niet bij machte om haar eigen troepen op te leiden tegen zulke aanvallers. Zij deed dus beroep op de grondlegger van de Belgische Commando's tijdens de tweede wereldoorlog, en tevens gewezen Korpsoverste van het Bataljon Commando en die later één van de commandanten van het Regiment Para-Commando zou worden: Luitenant-kolonel Danloy.

LtKol Danloy werd dus in 1953 gevraagd om toegevoegd te worden aan de Generale Staf van de Luchtmacht, waar hij de Directeur zou worden van het opleidingsprogramma voor de grondverdediging. LtKol Danloy heeft deze opdracht aanvaard. Danloy gaat de opleiding van de UDA reorganiseren en schoeit de opleiding op commando leest. De Luchtfuseliers moeten eerst hun UDA-brevet behalen, en worden dan naar Wartet, (Marche-les-Dames), gestuurd om hun Commando "B" brevet gaan af te leggen. Eens dit brevet behaald mogen zij dit op hun uniform dragen alsmede de titels "Air-Commando", (met koppelteken). Deze titels zijn zwart met witte letters naar analogie van de titels die door de Commando's, (de "groene mutsen"), worden gedragen.

Dat de UDA dus (verkeerdelijk?) Commando's worden genoemd is geen uitvindsel van deze eenheden, maar komt nota bene zelf van een Commando Officier. Maar de strategie was bereikt. De Luchtmacht had nu een eigen tactisch middel, speciaal opgeleid om de technieken te kennen die door hun eventuele aggressors kunnen gebruikt worden om hen uit te schakelen. Dat deze benaming een eigen leven is gaan leiden is betreurenswaardig, en wat eveneens betreurenswaardig is, is het feit dat de Luchtmachtstaf in 1987 deze benaming opnieuw introduceert bij de herwaardering van de UDA, al zijn de titels nu wit op blauw en zonder koppelteken tussen Air en Commando.

Ik heb dikwijls ten huize van Cdt v/h Vlw o.r. Gui Vannerom gedebatteerd over de benaming Air Commando. Ik kan Cdt Vannerom geen ongelijk geven als hij stelt dat de Luchtmachttop een vergissing heeft begaan met deze benaming opnieuw te introduceren. Volgens de Cdt zou het beter geweest zijn, als men dan toch een speciale benaming aan de UDA wou geven, de term "Air Ranger" zou gebruikt hebben. Het zou immers een veel kleinere doorn in het oog geweest zijn van de manschappen van het Regiment Para-Commando. Maar de Luchtmachttop wou van geen alternatieven weten, wat, volgens mij, maar dat is een volledig persoonlijk standpunt, een gemiste kans was om een keuze te maken die aanvaardbaar zou zijn geweest binnen de volledige Krijgsmacht. Vermelden we toch ook dat deze herwaardering een mooi project is geweest van de toenmalige Minister van Defensie, François-Xavier de Donnea.

De jongens die bij de Air Commando's dienen worden door de manschappen van het Regiment Para-commando uitgescholden voor "air condomen", en op een bepaalde website van de para-commando's is dit in een forum-topic volledig ontspoort, op een zodanige manier dat de webmaster het bewuste topic heeft moeten sluiten. Emotionele uitspraken hebben het toen gehaald op gezond verstand.

Door onbegrip en een deficitaire communicatie tussen manschappen van beide eenheden, is het incident uitgegroeid tot een meer dan betreurenswaardig feit, want Para-commando's en Air Commando's werken vaak samen, al weet men het niet altijd van elkaar. Men kan zich daarbij dan als slot, de vraag stellen: tot wat dient ons nationaal devies dan? "Eendracht maakt macht".